هزار و یک شب

روزی تاجری بود که توانایی شنیدن صدای حیوانات را داشت و اگر این توانایی را به کسی می گفت میمرد

یک روز از کنار طویله می گذشت و صحبت خر و گاو خود را شنید که گاو شکایت می کرد که من هر روز کار می کنم و تو استراحت میکنی و خر پاسخ داد که فردا تو هم سر زمین کار نکن تا تو هم راحت شوی

تاجر که این را شنید گفت فردا خر را بجای گاو بکار گیرند و چند روز که گذشت خر به گاو گفت اگر همین طور در طویله بمانی تو را به سلاخی میبرند و فردا به کار برو و تاجر این را هم شنید

فردا که اورا به سر کار بردند چون خواستند به او یوغ ببندند گمان کرد که میخواهند او را به سلاخی ببرندو شروع به جفتک زدن کرد و چون تاجر این را دید شروع به خندیدن کرد و همسرش که از ماجرا خبر نداشت از او ماجرا را پرسید ولی تاجر نگفت و گفت که اگر ماجرا را بگوید خواهد مرد

ولی زن اصرار کرد و تهدید کرد و تاجر گفت که بگذار از فرزندانم خداحافظی کنم و بعد بگویم و بمیرم

در راه از کنار مرغدانی رد میشد که شنید خروس به سگ می‌گوید من صد مرغ را مدیریت می کنم و هیچکدام جرات ندارند من را تهدید کنند و من اگر جای تاجر بودم زنم را با ترکه آنقدر میزدم که خیال این چیزها را نکند و او این کار را کرد و زنده ماند

مردی تاجر به قصد مسافرت از شهر خارج شد و در صحرا شروع به خوردن خرما کرد و ناگهان دیوی ظاهر شد و گفت هسته خرما که پیرمرد دور انداخته به پسرش خورده و او را کشته و او نیز میخواهد تاجر را بکشد ولی او گفت که به او مهلت دهد تا قرض هایش را بدهد و با خانواده خداحافظی کند و قسم یاد کرد که باز می گردد پس دیو او را رها کرد و تاجر پس از یکسال و پرداخت قرض و خداحافظی با زن و فرزند با صحرا باز گشت در راه سه پیرمرد را دید و علت ناراحتی را برای آنها گفت ولی هر کدام از آنها به دیو گفتند که در ازای یک داستان از یک سوم خون مرد بگذرد و دیو پذیرفت

پیرمردی ماهیگیر هر روز به دریا می رفت و چهار بار تور خود را در آب می انداخت و معتقد بود که اگر روزی او باشد در همین چهار بار ماهی می گیرد

سه بار تور خود را انداخت و با نعش خر و کوزه سفالی شکسته مواجه شد ولی بار چها یک ظرف مسین بیرون کشید و خواست آن را بفروشد که دید بر روی آن مهر سلیمان نبی وجود دارد و کنجکاو شد و آن را باز کرد که با یک عفریت روبرو شد که به دلیل اینکه او 1800 سال در ظرف مسی مانده بود، در۱۰۰ سال اول و چهارصد سال بعد میخواست گشاینده ظرف را بی‌نیاز کند ولی چون کسی او را بیرون نیاورده شده بود بعد از آن قول داده بود که گشاینده ظرف را بکشد و شیوه مرگ را به خود فرد واگذارد

پیرمرد که دید راهی ندارد به عفریت نیرنگ زد که تو در ظرف جا نمی‌شوی و من باور نمی کنم که تو از ظرفی به این کوپکو چون عفریت به درون ظرف رفت در آن را بست و خواست ظرف را به دریا بیندازد که عفریت التماس کرد او گفت که روایت تو مثل داستان ملک یونان و رویان حکیم می ماند و داستان او را اینگونه تعریف کرد

روزی باربری در بازار به دختری برخورد کرد که از او خواست تا در خرید و حمل بار به او کمک کند و چون چنین کرد اجناس بسیار خرید و به همراه هم به خانه دختر رفتند و او متعجب از این همه خرید برای مهمانی شب از آن ها خواست که شب را آنجا بماند و آنها به شرط اینکه چیزی نپرسید قبول کردند و چند لحظه بعد سه قلندر یک چشم آمدند و سپس سه بازرگان آمدند که آنها هم با این شرط مواجه شدند و قبول کردند که سوال نپرسند و شب بمانند

چون شب شد ضیافتی برپا شد ولی در انتهای شب سه دختر دو سگ را آوردند و شروع به زدن آن ها کردند و سپس برای آنها گریه و زاری کردند و این باعث شد که مهمان ها متعجب شوند و سوال کنند. دختران غلامان خود را صدا کردند تا همه مهمانان را بکشند ولی سه قلندر قول دادند داستان سرگذشت خود را بگویند تا از خون آنان در گذرند

شبی هارون الرشید تصمیم گرفت که به همراه جعفر به شهر برود و وضعیت را بررسی کند و پیرمردی را دیدند که ماهیگیر بود و چیزی صید نکرده بود و پادشاه به او گفت که این بار به نیت پادشاه تور بیاندازد و هر چه صید کرد او صد دینار آن را می خردو او صندوقی را از آب گرفت که در آن جسد قطعه قطعه زنی بود که در لای یک گلیم پیچیده شده بود.

پادشاه ناراحت شد و به جعفر گفت در شهری که تو وزیر آن هستی چرا چنین اتفاقاتی باید بیفتد و به او سه روز مهلت داد تا قاتل را بیابد وگرنه خود و خانواده اش را خواهد کشت و چون نتوانست در موقع اجرای حکم مرد جوان که شوهر آن زن بود و پیرمردی که پدر آن زن بود قتل را گردن گرفتند و چون مرد نشانی داد مشخص شد که او زن خود را کشته و پیرمرد که عموی اوست به خاطر جوانی او قتل را گردن گرفته و مرد پیش پادشاه داستان کشتن زن را این گونه گفت

شبی هارون روزی خیاطی پس از تفرج به خانه برمیگشت که گوژ پشتی را دید و با خود گفت این گوژپشت سبب تفریح من خواهد شد بنا براین او را به خانه برد و تا شب او خیاط و همسرش را شاد کرد و هنگام غذا گوژ پشت به سبب خوردن یک لقمه ماهی خفه شد و مرد و خیاط و همسرش نگران و ناراحت او را لای چادری پیچیده و به خانه طبیب که در بالی پله های بسیار بود بردند و تا او بیاید او را پشت درب خانه رها کردند و رفتند و هنگامی که طبیب آمد به گوژپشت خورد و او از بالا به پایین افتاد و او فکر کرد که در اثر سقوط گوژپشت را کشته است به خاطر همین او را از دودکش خانه همسایه اش که کارگزار بود پایین انداخت و او به گمان اینکه او دزد است با ملاقه به سر او زد و چون دید که مرده به گمان اینکه او در اثر ضربه مرده است او را به کوچه ای برد و در کنار یک دلال که آنجا نشسته بود رها کرد و او به گمان اینکه او دزد است با او گلاویز شد و او در این هنگام شهنه ها او را گرفتند و به جرم کشتن او وی را به نزد والی بردند و او به جرم کشتن گوژپشت حکم به کشتن دلال داد و هنگامی که میخواستند او را اعدام کنند کارگزار و طبیب و خیاط آمدند و هر کدام اعتراف کردند که خود گوژپشت را کشتند و در این هنگام که میخواستند خیاط را اعدام کنند سربازان پادشاه آمدند و گفتند گوژپشت تلخک دربار بوده و پادشاه بسیار عصبی است و می‌خواهد که همه را ببیند.

پادشاه گفت این داستان بسیار عجیب است و آن را با آب طلا بنویسند و عبرتی برای آیندگان باشد

دلال گفت سرگذشت من عجیب تر از گوژپشت است و پادشاه گفت اگر داستان تو عجیب تر از گوژپشت باشد همه را آزاد می‌کنم ولی اگر نباشد همه را اعدام می کنم و دلال چنین آغاز کرد

روزی پادشاهی بود شامخ نام و وزیری به نام ابراهیم داشت. ابراهیم همسری به نام حبیبه و دختری به نام غنچه پنهان داشت که از زمان تولد پادشاه او را نامزد کرده بود. در دربار پادشاه جوانی زیبا بود که چوگان بازی قهار و جان جانان نام داشت و روزی در بازی چوگان دختر او را دید و دل به او بست و او توسط دایه و ندیمه اش برای او نامه فرستاد و هر دو عاشق هم شدند و بعد از مدتی ابراهیم به قضیه پی برد و او را به همراه دایه و ندیمه و خواجه اش به کوه سگلا فرستاد

دختر توسط یک کشتی بان ماهر به سلامت از دریا گذشت و به سگلا رسید

از طرف دیگر جان جانان که دنبال معشوق می گشت به کنار دریایی که بین او و یار بود رفت و در آنجا پیرمردی را یافت و به او گفت میخواهد از دریا عبور کند و او جان جانان را روزها به دنبال الیاف درخت نخل فرستاد و از آن ها سبدی بافت و سپس به دنبال کدو تنبل های تو خالی فرستاد و از آنها قایقی درست کرد و دل به دریا زد

پس از چند روز دختر از قلعه ای که در آن زندانی بود بوسیله گره زدن ملافه ها گریخت و توسط یک ماهیگیر راهی دریا شد تا بگریزد ولی ماهیگیر راه را گم کرد و وارد جزیره ای شدند که حاکمی به نام شاه درباز بر آن حکومت می کرد و چون از ماجرا با خبر شد وزیر خود را با هدایا و نامه ای به نزد به نزد شامخ شاه فرستاد و گفت جان جانان را به همراه وزیر خود بفرستد تا دختر خود را به همسری او درآورد و وقتی وزیر به آنجا رفت جان جانان رفته بود و به شامخ شاه و ابراهیم هم خبر داده بودند که جان جانان گریخته است

پس ابراهیم به همراه وزیر به سگلا رفتند. در این حین جان جانان که سر رو وضع او در اثر مدت ها در راه ماندن تغییر کرده بود به سگلا رسید و خود را یک اصفهانی معرفی کرد و با خبر شد که غنچه پنهان گریخته است و بیهوش شد و ابراهیم و وزیر هم که به آنجا رسیدند با همین خبر مواجه شدند و وزیر گفت که من به نزد شاه درباز می روم و خبر می دهم که جان جانان را نیافته ام و این جوان اصفهانی را هم با خود می برم چون آن جا به اصفهان نزدیک است.

پس از اینکه آن ها به کاخ درباز شاه رسیدند دستور رسید که چون وزیر جوان را نیافته حق ورود به دربار را ندارد ولی جان جانان گفت که من می دانم که جان جانان کجاست ولی اول باید سر و وضع مرا مرتب کنید و بعد در هنگام گفتن مکان جان جانان باید دختر هم حاضر باشد.

چون او را مرتب کردند و به حضور درباز شاه بردند همین که دختر او را دید شناخت و همگان فهمیدند که او خود جان جانان است و بدین ترتیب آن ها با هم ازدواج کردند.

حاتم طایی خواسته بود او را جایی در قبرستان مردگان میان فقرا دفن کنند تا از برکت حضور او مردگان فقرا هم زیارت شوند

شبی یک بازرگان به نام ذولکراه از آنجا می گذشت که صدای شیون و زاری از قبرستان شنید و به او گفتند که اینجا کسی نیست و اموات مردگان هستند که برای حاتم طایی گریه می کنند

او که بسیار گرسنه بود شب در خواب دید که شتر او می‌نالد و حاتم طایی به خواب او آمد و گفت که شتر تو زخمی شده و او را بکش و گوشت او را بخور

او از خواب بیدار شد و با خود گفت این چه بخششی است که حاتم مال خودم را به خودم می‌بخشد

فراد ادی پسر حاتم آمد و ذولکراه را نگاه داشت و گفت پدرم دیشب به خوابم آمد و گفت شترش فرار کرده و زخمی شده و من چون چیزی نداشتم شترش را به او دادم و اکنون شتر خود را برای او ببر و بدینسان او فهمید که حاتم طایی حتی در مرگ نیز بخشنده است

آورده اند در روم شهری به نام لبده بود که در آن کاخی وجود داشت که هر کس پادشاه می شد طبق رسم قفلی بر در آن می زد و بیست و سه پادشاه بر آن قفلی زده بودند

پادشاه جدید تصمیم گرفت در مراسمی باشکوه تمام قفل ها را بگشاید

این عمل مورد نکوهش سران کشور قرار گرفت و حتی تصمیم گرفتند اموال و دارایی خود را بدهند تا در گشوده نشود ولی پادشاه بیست و چهارم گوش نکرد و در را گشود در درون کاخ مجسمه های سنگی سوار بر اسب و شتر با نیزه و شمشیر دیدند ولی باز او ادامه داد و جعبه ای دید که در درون لوحی بود که بر روی آن نوشته بود «هر آینه این در گشوده شود قومی بر این ناحیه چیره شود که چهره ای این چنین دارد مبلد که گشوده شود»

در این هنگام پادشاهی به نام طارق پسر زیاد به همراه سربازانش ظاهر شد که مرد و سرزمین او را به بندگی گرفت

پادشاه گفت که مرا نکش تا به تو چیزهای با ارزشی نشان بدهم که خود نخواهی یافت و او را با سمت آینه برد که گفت این آینه ساخته سلیمان است و درون آن \... های هفت گانه و جعبه ای بود که گفت درون آن اکسیر است که یک مثال نقره را تبدیل به هزار مثال طلا تبدیل می کند

او گفت تو پادشاهی نادان هستی و میخواهم طلای وجودت را بیابم و اکسیر را به خورد مرد داد و او از درون آتش گرفت و نابود شد و طارق تمام اموال او را گرفت و به همراه سربازانش پراکنده شدند

آورده اند روزی هشام کودکی خردمند را یافت که به او بی ادبی کرد و چون خواستند سر او را بزنند خندید و شعری خواند

شنیدم جوجه گنجشکی به پرواز گرفتار آمد اندر چنگ یک باز

گرفته باز در چنگال و می‌گفت بدو گنجشک بیچاره به آواز

تو را از خوردن من حاصلی نیست نگردی سیر و نه بنشاندت آز

چو باز این دید از حیرت بخندید فکند آن صید کرد و زانجا کرد پرواز

هشام گفت اگر او چنین شعری را در ابتدا می خواند جز خلافتم هم چیز به او می دادم و دستور داد دهان او را از گهر پر کنند و او را آزاد شدند

آورده اند چون پسر برادر او به سلطنت رسید او از بیعت سر باز زد و پادشاه برای او هزار دینار جایزه تعیین کرد. او در کوچه ها سرگردان شد با مردی دلاک مواجه شد که با جوانمردی او را به خانه خود برد و به او نیکی بسیار کرد و برای او آوازی نواخت و ابراهیم هم که خود در زمینه موسیقی استاد بود برای او آوازی نواخت و هزار دینار زر به او داد و او نگرفت و پس از چند روز از آنجا خارج شد و در راه شبگردی او را دید و با او درگیر شد و او گریخت و به خانه پیرزنی رفت و او وی را پناه داد ولی فهمید که او مادر همان جوان شبگرد است و بنابراین فردا هم از آنجا گریخت

به خانه غلامی رفت که سابقا او را آزاد کرده بود ولی او وی را به طمع جایزه لو داد و او را به نزد شاه بردند پس پادشاه ابتدا خواست او را مجازات کند ولی وقتی دید که او مطیع فرمان است و چون اطرافیان گفتند که او را ببخش از او درگذشت و دلاک و سرباز و پیرزن و غلام را آورد از غلام پرسید به چه سبب او را که به تو نیکی کرده بود فروختی و او گفت به خاطر پول و او فرمان داد او را صد ضربه تازیانه بزنند و به زندان اندازند تا عبرت سایرین شود و از شبگرد نیز همین سوال را کرد و او گفت به خاطر مال دوستی به همین دلیل به او گفت از این پس تو باید دلاک شوی

به مادر شبگرد گفت که تو زن شایسته ای هستی و لایق کار های بزرگ و به دلاک گفت که خانه شبگرد را به تو میدهم و هزار دینار طلا به او داد و دلاک را به پاس خدمتی که به او کرده بود پاداش داد و خانه شبگرد را به او بخشید

روزی پادشاهی بود که سه دختر و یک پسر بسیار زیبارو داشت و یک روز سه حکیم به نزد او آمدند و هر یک هدیه ای برای پادشاه داشتند اولی طاووسی را که در هر ساعت شبانه روز بالهای خود را می‌گشود و نغمه سر میداد و دومی شیپوری که بر دروازه شهر نگهبانی میداد و در هنگام رویت دشمن بانگ می زد و سپاه را مطلع می کرد و سومی اسبی که از آبنوس و آبگینه بود و پرواز می کرد

پادشاه به او گفت که پسرم سوارکار ماهری است و باید اسب را بیازماید و چون پسر سوار اسب شد او را به آسمان برد و در کشور صنعا روی بام یک قصر بر زمین گذاشت

پسر در آنجا دختر پادشاه را دید و به او دل بست و چون پادشاه مطلع شد خواست او را بکشد که پسر گفت من حاضرم با تمام سپاهیان تو نبرد کنم و اگر پیروز شدم دختر خود را به من بده و چون پذیرفت پسر گفت که من با اسب خود به میدان خواهم آمد و چون اسب او را آوردند او به آسمان رفت و به کشور خود گریخت

چون پادشاه از دوری پسر خود ناراحت بود دستور داده بود که حکیم را زندانی کنند ولی به دو حکیم دیگر دو دختر خود را داده بود ولی به این حکیم هیچ نداد و او کینه پادشاه را بدل گرفت

پسر که به نزد پدر خود بازگشت گفت که من دل در گرو عشق دختر پادشاه صنعا دارم و بازگشت تا او را به کشور خویش بیاورد و وقتی که به دختر رسید از او درخواست کرد که با او به کشور جوان برود و با او ازدواج کند و چون او پذیرفت با هم سوار بر اسب راهی کشور او شدند و در مرغزاری پسر او را گذاشت و به نزد پدر رفت تا مقدمات عروسی را فراهم کند وای حکیم که از پادشاه کینه بدل داشت به مرغزار آمد و دختر را سوار بر اسب کرد و با او به یونان گریخت

در آنجا پادشاه یونان عاشق دختر شد و حکیم را زندانی کرد و دختر خود را به دیوانگی زد تا از پادشاه در امان بماند

در این هنگام که پسر بازگشته و دختر و اسب را ندیده بود به دنبال او تمام شهر ها را گشت و در کاروانسرایی شنید که پادشاه یونان دنبال پزشکی می گردد تا دختر را درمان کند و او به آنجا رفت و خود را طبیب معرفی کرد و دختر را که میخواست خودکشی کند نجات داد و با او سوار بر اسب از آنجا گریخت و به شهر خود بازگشت شدند

روزی در بصره پادشاهی عادل بود که دو وزیر به نام های معین و فضل داشت که فضل بسیار نیک اندیش بود و مردم او را خیلی دوست داشتند ولی معین با مردمان خوب نبود و مردم از او بیزار بودند

روزی پادشاه به فضل گفت به دنبال همدمی برای همسر من بگرد که از خرد و فضل سرشار باشد و او دختری به نام انیس الجلیس را یافت که بسیار نیکو بود

پیش از اینکه او دختر را به قصر پادشاه ببرد ابتدا به خانه خود برد تا همسرش او را بیازماید در این هنگام پسر وزیر به نام نورالدین او را دید و آن دو به هم دل باختند و وزیر به ناچار موافقت کرد که به جای رفتن دختر به قصر پادشاه آن دو با هم ازدواج کنند

سال ها بعد پدر مرد و وصیت کرد که نورالدین هرگز بر دختر همسر دیگری نگیرد و با او مهربان باشد و با مرگ او نورالدین به دنبال تفریح و معاشرت با دوستانی که پسران بازرگانان شهر بودند رفت و تمام ثروت خود را خرج کرد ولی هنگامی که درمانده شد هیچ یک کمکی به او نکردند و یک روز تصمیم گرفت انیس را بفروشد ولی معین در بازار جلو آمد و خواست تلافی کند به همین خاطر مبلغی ناچیز را پیشنهاد داد و چون او وزیر بود دیگر کسی جرات نکرد مبلغ بالاتر پیشنهاد دهد بنابراین نورالدین تظاهر که قصد تنبیه او را داشته و نه قصد فروش او را و خواستند از آنجا بروند که معین با نورالدین درگیر شدند و او برای شکایت به نزد پادشاه رفت و به او داستان دختر را گفت و پادشاه که فردی دهن بین بود خشمگین شد و خانه او را خراب کردند و او توسط غلامی به نام سنجر گریخت و به بغداد رفت و در آنجا به باغی رفتند که نزهت نام داشت و در آن قصری که فرجت نام داشت و از آن خلیفه بغداد بود و در آن هشتاد پنجره و شمعدان طلا داشت و شب هنگام که شمعدان ها را روشن می کردند زیبایی قصر دو چندان می شد و پادشاه آن را از قصر حکومتی می دید و باغبانی به نام پیر ابراهیم داشت

آنها خسته بودند و در جلوی باغ خوابیدند و پیر ابراهیم آنها را دید و به داخل باغ برد و او بسیار به آنها خوبی کرد و دختر شب پنجره ها را باز کرد و شمعدان ها را روشن کرد و پادشاه از قصر خود دید و خواست ببینید در باغ چه خبر است به همین دلیل با لباس مبدل با وزیر خود به قصر رفت و خود را به جای کریم ماهیگیر جا زد و به درون رفت و ماهی ها را کباب کرد و با پیر ابراهیم و نورالدین و انیس هم سفره شد و داستان نورالدین را به طور کامل شنید و از پیر ابراهیم قلم و کاغذ خواست و نامه ای به والی بصره نوشت و در آن آورنده نامه را به حکومت بصره منصوب کرد و به نورالدین گفت که سریعا این نامه را به حاکم بصره برسان

در بصره هنگامی که حاکم نامه را خواند ابتدا خواست که حکم پادشاه را اجرا کند ولی معین وزیر باز او را فریب داد و گفت شاید او خود نامه را جعل کرده باشد بنابراین حاکم فریب خورد و دستور داد تا او را ابتدا به زندان انداخته و سپس گردن بزنند هنگامی که پادشاه دید از نورالدین خبری نشد به خاطر بی‌تابی انیس وزیر خود را به بصره فرستاد و هنگامی که میخواستند نورالدین را گردن بزنند وزیر گفت دست نگه دارید و حکم پادشاه را ابلاغ کرد و حاکم بصره دانست که نامه درست بوده و ابتدا وزیر را مجازات کرد و نورالدین حاکم بصره شد

بازرگانی به نام ایوب بود که بسیار دقیق بود و مشخص می کرد که هر بار به کدام شهر باید برود و پسری زیبا به نام غانم داشت و دختری دل آرا به نام فتانه داشت

وقتی که مرد صدها بار دیبا و خز و مشک برای بغداد بار زده بود و چون پسر شغل را دنبال کرد به بغداد رفت و پس از کسب روزی به بازار رفت که آنجا را بسته یافت چون یکی از بازاریان مرده بود و او نیز به مراسم سوگواری رفت و دیر هنگام شد و چون به دروازه های بسته شهر رسید برای آن که طعمه گرگان نشود به بالای درختی رفت

در آنجا دید که سه غلام به نام های کافور و ثواب و بخیت صندوقی بزرگ را با خود حمل می کنند و به زیر درخت که رسیدند شروع کردند به تعریف سرگذشت خود را تعریف کردند

غانم پس از رفتن غلام ها زمین را شکافت و درب صندوق را باز کرد و دختری به نام قوت القلوب را دید که به دلیل حسادت بانوی دربار به نام زبیده داروی بیهوشی نوشیده و توسط غلامان برای دفن شدن برده شده و غانم دختر را برای اینکه شناسایی نشود در صندوق گذاشت و به خانه برد

در قصر دایه زبیده به او گفت برای اینکه خلیفه متوجه نشود به خراط بگو تا یک پیکره چوبی بتراشد و در قصر شایع کند که قوت القلوب مرده و او را در یک مقبره خالی دفن کنند و شاه را از دیدن او منع کنند خلیفه روزها بر سر قبر او زاری کرد ولی یک شب که خود را به خواب زده بود از دو کنیز شنید که زبیده او را مسموم کرده و به دو غلام دستور داده او را دفن کنند و غانم پسر ایوب او را یافته و اکنون در خانه اوست بنابراین به وزیر خود دستور داد تا برود و آنها را بیاورد

قوت القلوب برای حفظ جان غانم به او گفت که فرار کند و چون وزیر به آنجا رسید به او گفت که غانم برای تجارت به دمشق رفته و خود با وزیر به نزد خلیفه رفت و خلیفه که گمان می کرد دختر به او خیانت کرده دستور داد تا او را در یک اتاق زندانی کنند و به حاکم دمشق دستور داد تا او را بیابد ولی غانم به یک روستا فرار کرده بود و حاکم خانه او را ویران کرد و مادر و خواهر او چون جایی را نداشتند به بغداد رفتند

از طرفی غانم بیمار شد و مردم روستا پس از یک ماه چون دیدند که او روز به روز بدتر می‌شود او را به بیمارستانی در بغداد بردند ولی در آنجا بزرگ بازاریان شهر او را به خانه خود برد و از او پرستاری کرد

در قصر روزی خلیفه از پشت در صدای قوت القلوب را شنید که از خلیفه نزد خدا شکایت می کرد و چون با او صحبت کرد از پاکدامنی غانم مطلع شد و قوت القلوب درخواست کرد که او را بیابند و با او ازدواج کند

بزرگ بازرگانان که میدید غانم روز به روز بدتر می شود طبیبی به بالین او آورد و طبیب گفت که بیماری او جسمی نیست و روحی است و احتمالا عاشق کسی بوده که به او نرسیده است

از سوی دیگر قوت القلوب شروع کرد به دادن صدقه به بینوایان و روزی نزد بزرگ بازرگانان شهر رفت و از او خواست تا پولی به او بدهد تا به بینوایان بدهد و او از قوت القلوب خواست که با بالین غانم رفته و او را دعا کند پس چون او به نزد غانم رفت او را نشناخت

مادر و خواهر او که در شهر بغداد غریب بی پول بودند میخواستند گدایی کنند که بزرگ بازرگانان آنها را دید و فهمید که آن ها بزرگ زاده هستند بنابراین آنها را به نزد قوت القلوب برد تا او آنها را کمک کند و او به نیکی از آنها استقبال کرد و چون فهمید که آنها مادر و خواهر غانم هستند آنها را به نزد بزرگ بازرگانان فرستاد و کیسه ای زر به او داد تا حسابی از آنها پذیرایی کند و چند روز بعد به دیدار آنها رفت و در آنجا غانم او و خواهر و مادرش را شناخت و دختر به او گفت که خلیفه اجازه داده آنها با هم ازدواج کنند و بدینسان روز به روز حالش بهتر شد و بزودی برای خواستگاری نزد خلیفه رفت

و چون آداب دربار را می دانست بزودی در قلب خلیفه جا گرفت و برای او خانه ای شایسته درست کردند و او یکی از نزدیکان خلیفه شد

روزی پادشاهی به نام نعمان بود که پسری به نام شرکان داشت از طرف پادشاه روم کنیزی به نام صفیه برای او هدیه فرستاده شد که از او صاحب دو فرزند دوقلو پسری به نام ضوالمکان و دختری به نام نزهت الزمان شد

شرکان که از بیم جانشین شدن فرزند شاه در هنگام زایمان کسی را فرستاده بود تا به او گزارش دهد و چون فرزند اول پادشاه که دختر بود به دنیا آمد خیالش راحت شد و دیگر نمی دانست که پسری هم بدنیا آمده و سالها گذشت

روزی پادشاه قسطنطنیه نامه ای به پادشاه داد و از او درخواست کمک برای جنگ با پادشاه روم را کرد و مشاورین پادشاه او را ترغیب کردند که در این جنگ به پادشاه روم کمک کند

او شرکان را به همراه وزیرش لقمان به نبرد فرستاد و در نزدیکی سپاه دشمن آنها اتراق کردند و شرکان به منظور بررسی اوضاع به تنهایی راهی گشت زنی شد که خوابش برد و چون بیدار شد گروهی از زنان را دید که با هم کشتی میگیرند و تفریح می کنند و در بین آنها زنی جوان بود که از همه قویتر و زیباتر بود و نام او ابریزه بود و او بدون اینکه خود را معرفی کند به آنها نزدیک شد و مهمان او شد و فهمید که آو ملکه قصری در آنجا و دختر پادشاه روم است

پس از چند روز که از اقامت او در قصر گذشت سربازان پادشاه روم برای گرفتن مرد آمدند و ابریزه گفت که شرکان مهمان اوست و او را نخواهد داد و شرکان با آنها جنگید و همه را کشت و چون علت اختلاف پادشاه روم هردوت شاه و پادشاه قسطنطنیه افرویدن شاه را پرسید فهمید که سالها قبل صفیه دختر پادشاه قسطنطنیه در جشنی که پادشاه روم ترتیب داده بوده شرکت کرده و در بازگشت گروهی از لشکریان روم بی آنکه بدانند آنها کیستند همه را غارت کرده اند و سه گوهر غارت شده و همچنین صفیه را نیز به عنوان کنیز به پادشاه روم داده اند و او غنایم را به عنوان هدیه برای شاه نعمان فرستاده است به خاطر همین پادشاه قسطنطنیه از شاه نعمان این درخواست را کرده که او و پادشاه روم را به جان هم بیندازد و انتقام بگیرد

شرکان و ابریزه بنا شد که به کشور بغداد نزد شاه نعمان بروند و با هم ازدواج کنند و پس از رسیدن به آنجا ملک نعمان عاشق ابریزه شد و با او ازدواج کرد و ابریزه باردار شد و سه گوهر را که نزد او بود به شاه بخشید و او اعلام کرد که یکی را به شرکان و یکی را به دخترش نزهت الزمان و یکی را به ضوالمکان می بخشد و بدینسان شرکان فهمید که برادری دارد به همین دلیل از پدر جدا شد و به دمشق رفت و پادشاه آنجا شد

ابریزه نیز روزی به قصد دیدار پدر به روم رفت که در بین راه توسط غلامی به نام قصدان کشته شد و وقتی خبر به پدرش هردوت شاه رسید خیلی ناراحت شد و مادر شاه به نام ذات الدواهی به او گفت که انتقام خون ابریزه را خواهد گرفت و گفت که پنج کنیز زیبا با او بدهند و او آنها را تعلیم داد و با علوم سرزمین های مختلف آشنا کرد تا در موقع معین حیله خود را عملی سازد

ضوالمکان و نزهت الزمان به خوبی در قصر پدر بزرگ شدند و از محضر تمامی دانشمندان عصر برخوردار شدند و بسیار انسانهای باکمالاتی شدند

در سن شانزده سالگی روزی ضوالمکان خبردار شد که کاروانی به قصد سفر حج راهی مکه است و خواست با آنها برود که پدر مخالفت کرد ولی او بدور از چشم پدر با خواهر خود با آنها راهی شد و بعد از حج خواست که به بیت المقدس برود و چون به آنجا رفت بیمار شد به گونه ای که خواهر تمام دارایی خود را فروخت و خرج او کرد ولی او خوب نشد و روزی او تصمیم گرفت برای کار به بازار رود که توسط یک راهزن ربوده شد و به بردگی به مردی فاضل فروخته شد و او که فهمید دختر به تمامی علوم روز مسلط است او را به نزد امیر دمشق، شرکان برد و به او فروخت و شرکان او را به همسری پیشکار خود که مردی فاضل بود در آورد و او از پیشکار صاحب دختری به نام مایده شد که در روز هفتم او را برای دیدار به نزد شاه برد و در گردن او گوهری که از پدر گرفته بود را کرد و در آنجا شرکان گردنبند گوهر او را دید و فهمید که او خواهرش است و تصمیم گرفت او را به نزد پدر به بغداد بفرستد

از آن سو ضوالمکان که دید خواهر نیامد با سختی به بازار رفت و در آنجا مردم دلشان به حال او سوخت و پولی جمع کردند و به شخصی دادند تا او را به نزد طبیبی در دمشق ببرد ولی مرد پول را گرفت و او در در زباله دانی شهر رها کرد

تون تاب حمام که او را در زباله ها یافت او را به خانه برد و به او رسیدگی کرد تا حال او خوب شد و روزی او تصمیم گرفت که به دمشق برود و تون تاب و همسرش که به او علاقه بسیاری پیدا کرده بودند نیز با او رفتند و در آنجا همسر مرد فوت کرد و او و ضوالمکان در آن شهر ماندند

روزی او و تون تاب در شهر می گشتند که کاروانی را که قرار بود به شرکان به بغداد بفرستد و در آن نزهت الزمان نیز بود را دیدند و او تا نام بغداد را شنید متاثر شد و تون تاب گفت که اگر می‌خواهی ما هم به بغداد می رویم و بدین شکل آنها نیز عازم بغداد شدند در راه ضوالمکان با ناله آوازی از جدایی میخواند که نزهت الزمان شنید و خواستار دیدار خواننده شدو بدین شکل خواهر و برادر همدیگر را یافتند

در نزدیکی بغداد سواری از دور آمد که متوجه شدند وزیر لقمان است و خبر مرگ شاه نعمان را برای شرکان می برد و بعد از مرگ پادشاه گروهی از بزرگان خواستار پادشاهی شرکان هستند ولی اکثریت بزرگان خواستار پادشاهی ضوالمکان بودند

در قصر، ضوالمکان خواستار دانستن چگونگی قتل شاه نعمان شد و وزیر گفت که از طرف هردوت شاه پادشاه روم ، ذات الدواهی با پنج کنیز عالم و فاضل با نزد پادشاه آمدند و او را فریفتند و ملکه صفیه را با خود بردند و به پادشاه جامی دادند که قرار شد چند روز بعد پادشاه آن را بنوشند و ما فکر کردیم که او خلوت کرده ولی بعد از دو روز نگران او شدیم و درب اتاق را شکستیم و دیدیم که او مرده و نامه ای همراه جام بود که در آن نوشته بود \"من ذات الدواهی مادر پادشاه روم بدین ترتیب انتقام ابریزه را از تو گرفتم و صفیه را به پدرش افرویدن پادشاه قسطنطنیه برگرداندم\"

بدین ترتیب ضوالمکان نامه ای به برادرش شرکان پادشاه دمشق نوشت و از او خواست تا با کمک هم ‌پیمانانشان به رو حمله کرده و انتقام خون پدر را بگیرند و بدین سان به روم حمله کردند

شاه هردوت که هراسان شده بود با کمک شاه افرویدن و مادرش ذات الدواهی به نیرنگ پرداختند و ابتدا ذات الدواهی خود را به صورت پیرمردی فاضل خود را در لشکریان شرکان و ضوالمکان جا کرد و با تقدیم گنجینه های یک عبادتگاه به آنها توانست آنها را بفریبد و سپس در میدان جنگ افرویدن خواست تن به تن با آنها بجنگد و چون شرکان را در میدان قویتر یافت با حیله او را زخمی کرد و فکر کرد که او مرده ولی فردا ضوالمکان او را کشت و شرکان که زخمی شده بود رو به خوب شدن گذاشت ولی توسط ذات الدواهی که اکنون به عنوان پیر مرد فاضل شناخته شده بود کشته شد

بدینسان ضوالمکان تصمیم گرفت روم را فتح کند ولی چهار سال محاصره جواب نداد و به کشور خود بازگشت و تصمیم گرفت که پسر خود ماکان را پادشاه کند و شوهر خواهرش نزهت الزمان را به عنوان وصی خود تا زمان بزرگ شدن او به عنوان حامی او انتخاب کند و وزیر لقمان را نیز به عنوان مشاور او انتخاب کرد و چندی بعد ضوالمکان بیمار شد و در لحظه مرگ به او وصیت کرد انتقام خون پدر و پدربزرگش را از ذات الدواهی بگیرد

پس از مرگ او، شوهر خواهر به جای اینکه ماکان را پادشاه کند خود به تخت نشست و خود را ملک ساسان نامید و پسر که از دست یابی به مایده و تاج و تخت باز مانده بود راهی بیابان شد

در بیابان مرد راهزنی را دید به نام صباح که میخواست او را به بندگی بگیرد بنا براین با او مبارزه کرد و او را شکست داد و با او دوست شد و او راهی بغداد شد

روزی مردی زخمی به نام قصدان را سوار بر اسبی قیمتی دید که از او تقاضای کمک کرد و او را تیمار کرد و مرد گفت که این اسب از آن پیرزنی به نام ذات الدواهی است و اموالش را راهزنی به نام زانا گرفته و در صورت گرفتن اموال از آن او باشد

و او راهزن را یافت و او را کشت ولی چون اموال متعلق به مردم بغداد بود به آنها بازگرداند و این باعث محبوبیت او در بغداد شد همچنین وزیر لقمان نیز از او حمایت کرد و بدینسان او به جای شاه ساسان بر تخت نشست و اولین کاری که کرد لشکرکشی به روم بود ولی در آنجا به همراه وزیر لقمان و ملک ساسان به اسارت گرفته شدند و به نزد امپراتور روم به نام رومزان شاه که پس از هردوت بر تخت نشسته بود برده شدند

او به وزیر لقمان گفت که خواب عجیبی دیدم بدینسان که خواب دیدم خویشاوندانم مرا شکنجه می کنند و در گودالی تاریک افتادم و وقتی بیرون آمدم دیدم در سرزمینی پر از زر ناب هستن و دو کمربند بستم که آنها یکی شدند و تعبیر آن چیست

وزیر لقکان گفت تو دارای برادر و برادر زاده و یا خویشاوندانی از رگ و ریشه خودهستی که او برآشفت و دستور اعدام آنها را داد ولی دایه اش به نام مرجانه گفت اینها اقوام تو هستند و گفت که تو فرزند ابریزه هستی بنابراین ماکان پسر برادرت و ضوالمکان و شرکان برادرانت و شاه نعمان پدر بزرگت بوده و اگر باور نداری به گردن آویزت نگان کن که یکی به گردن تو دیگری به گردن ماکان و سومی به گردن مایده است و ملک نعمان و شرکان به دست ذات الدواهی کشته شده اند و حتی مسبب مرگ ابریزه هم او بوده است

و او به ذات الدواهی که مادر بزرگش بود نامه نوشت و او را به بغداد فراخواند که میخواهد ماکان را بکشد و چون او آمد او را به جرم جنایت هایش در سر در شهر اعدام کردند

و در اینجا بازرگانی به نزد شاه ماکان آمد و گفت که به من پادشاه دمشق نامه ای داده بود که آزادانه تجارت کنم و او در واقع کسی بود که نزهت الزمان را به شرکان فروخته بود و شاه به او اجازه داد

و تون تاب به حکومت دمشق رسید و سه راهزن آورده شدند که اولی همان بود که نزهت الزمان را به بردگی فروخته بود و همانجا اعدام شد و دومی حمار بود و مردان و زنان بیگناه را می کشت و اعدام شد و سومی قضبان همان غلامی بود که ابریزه را کشته بود و او هم به دست رومزان شاه سپردند تا به تلافی قتل مادرش او را مجازات کند

پادشاهی به نام سلیمان بود که هنوز زن و فرزندی نداشت و چون میخواست نسل او ادامه یابد و به این دلیل وزیر خود را به نزد زهر شاه فرستاد که او دختری با کمالات داشت و چون او فهمید سلیمان شاه خواستگار دختر اوست موافقت کرد و آنها با هم ازدواج کردند و پسری به نام تاج الدین بدنیا آمد

او عاشق شکار بود و روزی برای شکار رفت و قافله ای از بازرگانان را دید و نزد آنها رفت تا سوغاتی برای پدر و مادر تهیه کند که آوازی غمگینانه شنید و چون آن را دنبال کرد به جوانی به نام عزیز رسید که از او پرسید چرا کالا های خود را به او نشان نداده و سرگذشت او چه بوده و چرا غمگین است و او لباسی زربافت را برای ارائه به شاهزاده نشان داد که گفت هزار دینار می ارزد ولی در این هنگام پارچه ای از لای آن بیرون افتاد که بر روی آن آهویی از نخ طلا با گردنبندی از زبرجد از جنس نقره بر روی آن حک شده بود با شاهزاده خواست داستان آن را بداند و عزیز داستان خود را اینگونه آغاز گفت

روزی مردی به نام علی بابا در بغداد بود که هیزم شکن بود و در فقر زندگی میکرد و برادری پولدار با نام کاظم داشت که اصلا به او کمکی نمی کرد

روزی برای جمع آوری هیزم به جنگل رفته بود که از دور دید سوارانی نزدیک می شوند بنابراین به بالای درختی رفت و در این هنگام چهل دزد آمدند و با گفتن جمله «سنجد سنجد باز شو» در غار باز شد و آنها به درون غار رفتند و دست خالی بازگشتند و بعد از رفتن آنها علی بابا به درون غار رفت و آنجا را پر از طلا یافت و خورجین الاغ خود را پر کرد و به خانه بازگشت

همسر او از او علت خوشحالی اش را پرسید و او پس از گرفتن سوگند ماجرا را به او گفت و او گفت که این سکه ها زیاد است و باید آنها را دفن کنیم ولی نمیتوانیم آنها را بشمریم بنابراین به سراغ خانه کاظم رفت تا از او پیمانه اش را بگیرد

همسر کاظم به خاطر خوشحالی بیش از حد به او شک کرد و در ته پیمانه قیر چسباند و فردا که آنها پیمانه را پس دادند فهمیدند که برای اندازه گیری سکه از آن استفاده کرده‌اند بنابراین کاظم به خانه علی بابا رفت و ماجرا را پرسید و علی بابا تمام ماجرا را برای او تعریف کرد

فردا او چون آدمی طماع بود چهل الاغ را همراه با صندوق هایی به غار برد و آنها را پر از طلا کرد ولی در آن هنگام دزدان سر رسیدند و او را کشتند و سر او را بریدند و به ورودی غار آویختند

فردا علی بابا که دید خبری از کاظم نیست به غار رفت و با جنازه او روبرو شد و نالان او را برای دفن به قبرستان شهر برد و دزدان فهمیدند که او کیست و در روی در او علامت زدند تا شب به او حمله کنند و همسر علی بابا که زنی خردمند بود فهمید و روی تمام در ها را علامت زد

این بار دزدان خود را درون چهل خمره مخفی کردن و توسط یک گاری به در خانه علی بابا برده شدند تا شبانه به او حمله کنند و سر دسته دزدان که گاری را حمل می کرد به علی بابا گفت که بازرگان است و شب در راه مانده و از او خواست تا در کنار دیوار او شب را به صبح برساند

شب هنگام زن علی بابا که روغن چراغش تمام شده بود برای بردن روغن به کنار گاری رفت و دید در خمره ها دزدان خفته اند بنابراین با کمک علی بابا گاری را که در سرازیری بود هل دادند و دزدان عده ای کشته شدند و باقی توسط داروغه دستگیر شدند

تنها سردسته دزدان فرار کرد و خود را به جای بازرگانی جا زد یک روز علی بابا که حالا پولدار شده بود و یک خانه مجلل خریده و یک مهمانی مفصل گرفته بود و تمامی بزرگان شهر از جمله سردسته دزدان آمدند و در مهمانی همسر او از روی خالکوبی دست او وی را شناخت و با دادن شربتی مسموم او را کشتند و از آن پس به خوبی زندگی کردند

مردی به نام علاء الدین در سمرقند همراه با مادرش زندگی می کرد پدر او خیاط بود و پس از مرگ او به مغازه پدر رفت تا شغل او را ادامه دهد ولی چون راه کسب و کار بلد نبود بسیار به سختی افتادند یک روز پیر مردی به نام اومورو به نزد آنها آمد و گفت که عموی اوست و چون فرزندی ندارد میخواهد تمام اموالش را به او ببخشد و از او خواست که یک کار کوچک برای او انجام دهد. و او را به دخمه ای برد و به او گفت دریچه این دخمه به نام تو طلسم شده و تنها تو می توانی آن را باز کنی و در درون دخمه چراغی قدیمی است که باید آن را برای من بیاوری و در دخمه به مردی سیه چرده و یک خروس و یک غول که خود را به شکل زنی زیبا درآورده بر خواهی خورد که نباید به آن ها اعتنا کنی و فقط چراغ را بیاور و انگشتری خود را به او داد تا در صورت نیاز او را یاری کند.

او به درون دخمه رفت و با مشقت چراع را یافت و خواست بیرون بیاید که پیرمرد گفت ابتدا چراغ را بده و چون او نداد در دخمه را بست و او را زندانی کرد.

علاء الدین که این را دید دست بر انگشتر کشید و یک غول یک ذرعی ظاهر شد و او را به خانه خود بازگرداند.

مادر علاء الدین که ماجرا را فهمید ناراحت شد و شروع به تمیز کردن چراغ کرد که غولی بزرگ به نام ابوسیرف از آن خارج شد و خواسته های آنان را برآورده کرد و از آن پس آنها با خیال آسوده زندگی کردند ولی چون نمی خواستند مردم متوجه شوند به ناگهان تغییر نکردند و ابوسیرف به نظافت خانه می پرداخت. روزی دختر خان شاهزاده چینی به نام شین فو به معنای شادی به شهر آنها آمده بود که علاء الدین او را دید و عاشق او شد و به کمک غول چراغ جادو به چین رفت و قصری در کنار قصر خاقان چین ساخت و برای خواستگاری دختر به نزد خاقان چین هوانگ دی رفت و پس از اعطای چهل طبق جواهرات به او با دختر ازدواج کرد و سه سال از این ماجرا گذشت و همسر او از ماجرای چراغ اطلاعی نداشت.

روزی اومورو مطلع شد که علاء الدین با چراغ صاحب مکنت شده و خود را به شکل یک فروشنده دوره گرد درآورد و به نزد او رفت و با فریفتن همسر او یک چراغ نو به آنها داد و چراغ را گرفت و با این کار مادر و همسر علاء الدین را همراه با قصرش به آفریقا برد. علاء الدین که متوجه شد به کمک غول انگشتر به آفریقا رفت و در آنجا با کمک مقداری بنگ اومورو را خواباند به چراغ را یافت و قصر و مادر و همسرش را باز گرداند.

پادشاه که از برگشت دخترش خیلی خوشحال شده بود باز هم فریب اومورو را خورد و انگشتر را که علاء الدین برای نشان دادن حسن نیت به دست او داده بود به اومورو داد

غانم غول انگشتر کوچک و یک ذرع بود

نام غول چراغ جادو ابوسیرف بود

نام شهدخت شین فو به معنی شادی بود

نام خاقان چین هوانگ دی بود

شهر ماکان

کوه هفت آتش

نام پیرمرد ابوزعیم بود نام دختر مستانه بودشد

یک روز غلام خلیفه بغداد با تاجی آمد که بر تارک آن گوهری نبود و گفت ملکه این تاج را برای مهمانی همسر وزیر می خواهد ولی هیچ گوهری در خزانه نیست که آن را بر تاج بگذارد و خلیفه گفت تمام زرگران بیایند و آنها گفتند هیچ گوهری نیافته اند و تنها ابوعطای تبل می تواند برای او گوهری بیاورد و بنابراین خلیفه وزیر خود را به نزد او به بصره فرستاد

و او بسیار وزیر را گرامی داشت و دو روز او را مهمان کرد و وزیر فهمید که او حتی از خلیفه نیز ثروتمند است و زمانی که آنها به کاخ بازگشتند او هدایای بسیار به خلیفه داد و گوهر خوش نقشی برای ملکه مهیا کرد و خلیفه پرسید که پدر تو دلاک بوده و تو خود به تنبلی مشهوری پس این اموال را از کجا آورده ای و او شروع به تعریف دادستان خود کرد.

در راه بوزینه در جزیره ای در سر راه به همراه صیادان مروارید به داخل دریا رفت و مشت مشت مروارید با خود آورد و در جزیره بعدی آنها گیر آدمخوران افتادند که بوزینه ریسمان دست آنها را جوید و آنها را آزاد کرد و آنها گفتند هر کدام هزار دینار به ابو اعطا خواهند داد و بدین شکل فرار کردند

در بازگشت او بوزینه را به همراه صندوق های جواهر به ابوعطا داد و گفت این خیر و برکت آن پنج سکه است و بدین سان او ثروتمند شد و مادر به او گفت از این پس به بازار برو و کار کن و او چنین کرد و هر روز بوزینه را با خود به دکان می برد و او نیز هر روز صبح می رفت و در بازگشت یک کیسه که هزار دینار در آن بود با خود می آورد

یک روز بوزینه به چپ و راست نظری کرد و شروع به حرف زدن کرد و ابتدا ابوعطا ترسید ولی او گفت که نباید بترسی و من دیوی هستم که در قالب یک بوزینه در امده ام و قصد من نیکی به توست و میخواهم به تو نشانی دختری زیبا را بدهم و گفت که به بازار علوفه فروش ها برو و سراغ را شریف را بگیر و با او صحبت کن و به او پول بده تا بداند تو ثروتمند هستی و با مادرت بخواستگاری دختر او برو و او چنین کرد ولی بوزینه در واقع دیوی بدسرشت بود

ابوعطا گفت که بوزینه به من گفت تو باید برای من کاری انجام دهی و آن اینست که تو در سرداب خانه شریف وارد یک اتاق بشو و درون آن یک صندوق است و درون آن یک خروس است که باید بکشی و چون او این کار را کرد طلسم بوزینه شکسته شد و او به شکل دیو درآمد و دختر را دزدید و رفت

ابوعطا که پریشان شده بود در بیابان سرگردان شد و به دو موجود رسید که موجود قویتر میخواست ضعیف تر را بکشد که او دلش برای موجود کوچک سوخت و دشمن او را کشت و در این هنگام ده موجود دیگر ظاهر شدند و باهم رفتند و او خوابید

پس از بیدار شدن دید که آن موجود به همراه دیگر برادرانش به یاری او آمده اند و کمک کردند تا او به مکان دیو رفت و به کمک دختر شیشه عمر او را شکست و بدین گونه دیو کشته شد و او با دختر به آسودگی بازگشتند داد

روزی صیادی بود که ماجد بری نام داشت و هر روز به دریا می رفت و ماهی می گرفت و با آن ارتزاق می کرد ولی مدت زیادی او نتوانست ماهی بگیرد و یک روز از جلوی نانوایی رد می شد که نانوا او را دید و فهمید که او پولی ندارد بنابراین به او نان و مقداری پول داد و به او گفت هر موقع توانستی پس بده

چندین بار این ماجرا تکرار شد و یک روز ماجد تور خود را به آب انداخت و یک نیمه انسان و نیمه ماهی به نام ماجد بحری را صید کرد و او به تضرع درخواست کرد که او را رها کند و چون چنین کرد او از دل دریا مروارید و جواهراتی برای او آورد و به او گفت باز هم بیا و در دریا مرا صدا کن و بدین صورت بین آنها دوستی برقرار شد و ماجد بری برای او میوه و خشکبار می‌برد و ماجد بحری برای او جواهرات می آورد

بدین صورت او بدهی مرد نانوا را داد و به او جواهرات بخشید که این باعث شد مردم به او شک کنند و روزی وزیر او را به جرم دزدیدن جواهرات ملکه دستگیر کرد و در بازار گرداند ولی بعداً فهمیدند که جواهرات دزیده نشده و چون آبروی او در شهر رفته بود خلیفه وزیر را معزول کرد و دختر خود را به او داد و او جانشین وزیر شد

خلیفه چون ماجرای ماجد بحری را فهمید انگشتری به او ماجد بری داد تا به ماجد بحری بدهد و او نیز خواست خوبی مرد را جبران کند که او را به دریا برد و به او گفت با مالیدن روغن ماهی دندان می تواند در دریا زنده بماند بدین شکل او به دریا رفت و فهمید که ماهی دندان دشمن آنهاست و تنها روغن بدن انسانها و فریاد آنها باعث فرار ماهی دندان می شود و او چند روز در دریا به گشت و گذار پرداخت شد

بدین شکل ماجد بری چندین بار اهالی دریا را با فریاد زدن از چنگ ماهی دندان نجات داد و پادشاه دریا قصد دیدار او را کرد و او به همراه ماجد بحری به آنجا رفت و او به ماجد بری یک صندوق جواهرات داد و ماجد بحری تصمیم گرفت که به خانه بازگردد

در راه او صدای خوشحالی عده ای را شنید و ماجد بحری گفت که به تازگی کسی مرده است و مردم شادی می کنند و او با تعجب گفت زمانی که در نزد ما کسی میمیرد بقیه شیون و زاری می کنند و با این سخن ماجد بحری اور ادر لب دریا رها کرد و گفت که دوستی ما پایان یافت چرا که جان امانتی است از سوی خدا و چون فردی به نزد خدا میرود باید خوشحال باشیم و نه ناراحت و پس شما انسانهای ناسپاسی هستید و گفت که دیگر مرا نخواهی دید و رفت

روزی در مصر مردی بزرگ بازرگانان بود که با وجود گذر 40 سال از عمرش هنوز دختر و پسری نداشت پس از درمان توسط عطار خدا به او پسری داد که بسیار خوشحال شد ولی به دلیل دوری از چشم زخم دیگران او را در سرداب خانه پرورش داد و به او اجازه خروج را نداد و هنگامی که پسر بزرگ شد همگی متوجه شدند و او فرزند خود را به همراه خود به حجره برد تا رسم تجارت را به او بیامرزدو بنا شد مهمانی بگیرد و همه تجار را دعوت کند.

روزی مردی تاجر بود که پسری به نام علی شار داشت و چون مرد ثروت زیادی به او رسید ولی او تمام ثروت پدر را به باد داد و فقیر شد. روزی در بازار شهر می گذشت که دید کنیزی به نام زمرد را می فروشند ولی شرطی برای خریدار وجود دارد که آن دختر باید خود صاحب خویش را انتخاب کند. در این هنگام پیرمردی به نام رشیدالدین که رعشه داشت می خواست به قیمت ده هزار دینار او را بخرد ولی دختر او را به سخره گرفت و به علی شار گفت که مرا بخر ولی او گفت که من پولی ندارم و دختر گفت که من به تو هزار دینار می دهم و تو صد دینار برای خود بردار و مرا به نهصد دینار بخر و او چنین کرد و آن دو با هم ازدواج کردند و دختر پارچه های زربفت می بافت و علی شار آن ها را به ده دینار می فروخت و دختر گفته بود که پارچه ها را تنها به بزاز بفروش ولی یک روز مردی آمد و او را وسوسه کرد و پارچه را به صد دینار فروخت.

در بازگشت به خانه دید که مرد او را تعقیب می کند و چون به خانه رسید خواست از شر مرد که در هشتی خانه او بود خلاص شود که او را به غذا و آب مهمان کرد و او برای جبران شربتی به علی شار داد و بدین شکل او را بیهوش کرد و دختر را ربود.

مرد که در واقع برادر رشیدالدین بود و اسلم نام داشت دختر را به نزد رشیدالدین برد و رشیدالدین گفت که تو مرا مسخره کرده ای بنابراین تو را زندانی کرده و توسط کنیزهایم شکنجه خواهم کرد.

پیرزنی که در همسایگی او علی شار بود ماجرا را فهمید و به علی شار کمک کرد و خود را به شکل یک فروشنده دوره گرد درآورده و وارد خانه رشید الدین شد و به بهانه فروش زیور آلات به زنان خانه زمرد را دید و به او گفت که شب هنگام از پنجره و در پشت خانه فرار کند و علی شار در آن جا منتظر اوست .

از بخت بد دزدی آمد و علی شار را خواب یافت و دستار او را دزدید و سوت زنان رفت و زمرد که گمان کرد علی شار است و همراه او رفت در راه زمرد فهمید که او دزد است ولی دزد او را اسیر کرد و به غاری در بیابان برد و به مادر خود سپرد.

زمرد مادر دزد را فریب داد و گریخت و به خاطر اینکه دزدان او را نشناسند لباس مردانه پوشید. در این هنگام او به شهری رسید و همین که وارد شهر شد آنها او را به عنوان حاکم شهر انتخاب کردند و گفتند که پادشاه قبلی مرده و آنها رسم دارند بر دروازه شهر جمع شوند و اولین مردی که وارد شهر شد را به عنوان پادشاه انتخاب کنند و چون او لباس مردانه پوشیده بود آنها فکر کرده بودند که او مرد است.

زمرد که به عنوان حاکم انتخاب شده بود دستور داد سکویی وسیع بسازند و هر ماه نو اهالی شهر را دعوت کنند تا برای ضیافت با آنجا بیایند و خود جایگاهی بالای سکو ساخت تا بر همگی اشراف داشته باشد. روز اول ماه اسلم به شهر وارد شد و بر سر سفره نشست و شروع کرد به خوردن شیرین پلو و در این هنگام زمرد او را دید و احضار کرد و چون آمد نام و شغل او را پرسید و او دروغ گفت بنا براین دستور داد اسطرلاب را آوردند و گفت تو دروغ گفتی و نام تو اسلم است و انسانی خلافکار هستی و دستور داد او را گردن بزنند و ماه بعدی رشید الدین در جستجوی برادر پا به شهر نهاد و همان ماجرا تکرار شد و زمرد به او گفت نام تو رشیدالدین است و تعداد زیادی دختر را اسیر کرده ای و بسیاری از دختر و پسران را از هم جدا کرده ای و او را هم اعدام کرد و ماه بعد دزد آمد و همان ماجرا تکرار شد و به او گفت که تو دزد هستی و اموال بسیاری را دزدیده ای و عده زیادی را کشته ای و او را هم اعدام کرد.

در روزهای بعد علی شار که بسیار مریض و ناتوان بود به شهر وارد شد و بر سر خوان نشست و مردم به گفتند که شیرین پلو نخورد و در این حین زمرد او را دید و به سربازان فرمان دارد که او را به نزدش بیاوردند و چون او را دید خود را به او نمایان کرد و پس از آن باغی در شهری خریدند و به آنجا رفتند و با خوبی زندگی کردند و حاکمی نیز انتخاب کرد و حکومت را به او سپرد

پادشاهی بود به نام سلطان عاطف که سه پسر به نام های عاصم که مشت زن بود و عابص که تیر انداز بود و عامر که جنگجوی ماهری بود داشت و این سه پسر همیشه بر سر اینکه کدامیک جانشین پدر خواهند شد دعوا می کردند

روزی پدر و مادر از دست آنها خسته شدند و پدر به آنها گفت شما هر سه به سفر بروید و بعد از یک سال بر گردید و در یک روز به نزد من آیید و هر کدام که عجیب ترین چیز دنیا را آورده باشد جانشین من خواهد شد

عاصم به شهری که چیز های عجیب می فروخت رفت و در نزد یک فروشنده یک دورنما دید که هر چه را که میخواست به او نشان میداد پس چون آن را از فروشنده طلب کرد به او گفت که این فروشی نیست و میخواهد به پادشاه بفروشد پس او به همراه فروشنده به نزد پادشاه رفت و پادشاه به او گفت اگر میخواهی این وسیله را داشته باشی باید با غولک من مبارزه کنی و او را شکست دهی پس او با غولک مبارزه کرد و او را شکست داد ولی سلطان به عهد خود وفا نکرد پس سلطان را کشت و دور نما را بدست آورد.

عابص به شهری رفت که تمام مردم آن سالم بودند و مریض نمی شدند پون علت را پرسید به او گفتند چون ما از سیب سلامت می خوریم و پون آن را طلب کرد او را به معبدی راهنمایی کردند و چون آن جا رفت پیرمرد زاهدی دید که چون فهمید او تیر انداز ماهری است به او گفت اگر تو بتوانی سیبی که بر سر یک کودک است را بزنی من سیب سلامت را به تو می دهم پس او قبول نکرد که به سمت پسر تیر اندازی کند و در این هنگام پیرمرد به او گفت تو در آزمون جوانمردی قبول شده ای و سیب زندگی را بو او داد

عامر به شهری رفت که مردی به او قالیچه ای پرنده نشان داد و چون او پول آن را داد او به همراه دوستانش خواستند او را بکشند و پول های او را بگیرند که او سوار قالیچه پرنده شد و از آنجا گریخت.

در این هنگام یکسال شده بود و آنها در قهوه خانهای که بنا بود جمع شود با هم به صحبت پرداختند و هر کدام از دستاورد های خود گفتند در این هنگام برادران با دور نمای عاصم دیدند که پدر به شدت بیمار است بنا براین با قالیچه پرنده عامر به سرعت به شهر خود بازگشتند و با سیب زندگی عابص پدر را از مرگ نجات دادند.

پدر که از اتحاد فرزندان خود خرسند شده بود مملکت را به سه بخش تقسیم کرد و هر کدام را به یکی از پسرانش بخشید.

حاکمی بود که ملک راشد نام داشت و همواره به خوشی و عیاشی می پرداخت و هیچ در اندیشه کشور و مردم نبود و همواره به دنبال چیزی می گشت که با آن تفریح کند. روزی هیچ تفریح جدیدی پیدا نکرد بنا براین خود را به شکل مردم عادی درآورد و به شهر رفت و در قهوه خانه ای مردی گدا به نام زهیر را دید و خواست با او تفریح کند. به او گفت تو چه آرزویی داری و او گفت دوست دارم پادشاه شوم بنابراین او را بیهوش کرد و به قصر برد و حمام و آرایش کرد و به او لباس پوشاند و خود مخفی شد و از دور او را نظاره کرد.

او که به هوش آمد همه به او احترام گذاشتند و جوری با او رفتار کردند که او گمان کرد واقعاً پادشاه است بنابراین او شروع به مملکت داری کرد و بسیار با تدبیر رفتار کرد و پادشاه که از دور او را میدید به او می خندید و او تنها صدای خنده میشنوید

روزی پادشاه گفت دوباره او را بیهوش کنند و لباس گدایی بپوشانند و به شهر باز گردانند و او که به هوش آمد به دیگران گفت که پادشاه است و دیگران او را تمسخر کردند و مدتی به این منوال گذشت تا دوباره پادشاه تصمیم گرفت با او تفریح کند بنا براین دوباره او را به شکل پادشاه درآوردند و به قصر بردند و او هم مجدد به امور مملکت پرداخت و یک روز که صدای خنده ها او را پریشان کرده بود با خنجری به دنبال صدا رفت و ملک راشد را کشت.

وزرا و درباریان که دیدند او بهتر از ملک راشد مملکت را اداره می کند به او گفتند او یک دیوانه بوده که او کشته است و بدین شکل او حاکم باقی ماند.

دلاکی به نام ابوصیر و رنگ رزی به نام ابوقیر در همسایگی هم به کسب و کار می پرداختند. روزی آنها تصمیم گرفتند به همراه هم به شهری دیگر بروند تا کسب و کار آن ها بهتر شود.

در کشتی چون آن ها پولی برای ارتزاق نداشتند ابوصیر به ناخدا پیشنهاد داد که به عنوان آرایشگر به کوتاه کردن موی سر کشتی نشینان بپردازد و بدین شکل آنها پول بسیاری بدست آوردند ولی ابوقیر اصلا تن به کار نمیداد و فقط تمام پول ها را می گرفت و نگه می داشت.

بعد از سفر آن دو از هم جدا شدند و ابوقیر متوجه شد که در آن شهر فقط رنگ آبی را می شناسند بنابراین پیشنهاد داد که رنگ رزی کند و بدین شکل به نزد پادشاه رفت و او که از این کار خوشش آمده بود یک دکان و ثروتی به او داد که او مشغول کار شود و بدین شکل او ثروتمند شد.

یک روز ابوصیر به شهر آنها و نزد او رفت و خود را معرفی کرد ولی او ابراز نا آشنایی کرد و توسط خدمتکارانش او را بیرون راند و او که کثیف و خونین شده بود خواست به حمام برود ولی فهمید که مردم آن شهر حمام ندارند و خود را در رودخانه می شویند و بنا براین به نزد پادشاه رفت و پیشنهاد ایجاد یک حمام را داد و پادشاه استقبال کرد و به او یک جا و پول داد تا حمام ایجاد کند و بدین شکل او نیز ثروتمند شد.

روزی ابوقیر که به سبب حسادت بسیار به نزد او آمد و به او گفت که احتمالا اشتباهی متوجه او نشده بوده و او نیز او را بخشید و حمام کرد و او گفت از بهتر است از روغن هندی به بدن مشتریان بزند و او گفت که فکر نکویی است از آن سو او به نزد پادشاه رفت و گفت که ابوصیر قصد کشتن او را دارد و او می خواهد بعد از استحمام به بدن پادشاه یک روغن زهر آگین هندی بمالد و او را بکشد.

پس هنگامی که پادشاه به نزد او رفت و پس از استحمام او خواست روغن هندی به تن پادشاه بمالد که پادشاه او را دستگیر و زندانی کرد.

فردا پادشاه به غلام خود دستور داد تا او را به رودخانه کنار قصر ببرد و او را در یک گونی به همراه تکه ای آهک بگذارد و به آب بیندازد تا آهک بخار کرده و سبب مرگ او شود.

غلام شاه که ابوصیر را مرد بسیار خوبی می دانست او را در کنار رودخانه پیاده کرد و در گونی سنگی انداخت. پادشاه اشاره کرد انگشتری در دست داشت ک هر گاه آن را بالا می آورد سر دشمن او نیز قطع می شد و هنگامی که او فرمان داد تا گونی را به آب اندازد انگشتر او نیز به آن افتاد.

یک ماهی انگشتر را خورد و ابوصیر او را صید کرد و چون خواست ماهی را کباب کند آن را یافت و در این هنگام غلام پادشاه آمد و انگشتر را شناخت و به او گفت و او تصمیم گرفت آن را به پادشاه باز گرداند.

پادشاه که این را دید به درستی و صداقت ابوصیر پی برد و ماجرای او را پرسید و او داستان را از ابتدا تعریف کرد و فهمید که ابوقیر مقصر است و او را به همان شکل در رودخانه انداخت و کشت.

ابوصیر که به شهر خود باز می گشت در راه جسد ابوقیر را از آب گرفت و با خود به شهر برد و او را دفن کرد.

روزی دو طاووس با هم زندگی می کردند و طاووس ماده گفت که از بیم حیوانات وحشی از آنجا بروند و او موافقت کرد و به جزیره ای رفتند که دور از حیوانات وحشی بود یک رو یک مرغابی را دیدند که وحشت زده می گریخت و به آن ها گفت آدمیزاد خیلی بدتر از حیوانات وحشی است و

داستان مرد نجار و شیر را تعریف کرد

چوپانی پرهیزگار در کوهی زندگی می کرد و روزی بیمار شد و دختری ظاهر شد که قصد داشت ایمان او را بیازماید ولی او دچار معصیت نشد و فرشته رفت

شب به خواب یک جوان پارسا دیگری رفت و به او آدرس چوپان را داد و گفت تا به نزد پیر برود و از او پیروی کند و آن دو در کنار هم زندگی کردند و از گوشت و شیر گوسفندان تغذیه کردند و با هم به عبادت خدا پرداختند.

روزی پرنده ای در کنار ساحل فرود آمد آب لاشه یک انسان را به ساحل آورد و او گفت که این فرد احتمالا انسان بدی بوده که او را بدین شکل کشته اند و ناگهان حیوانات لاشخور به آنجا آمدند و او مجبور شد آنجا را ترک کند و در ساحلی دیگر به زمین نشست و سنگ پشتی را دید و ماجرا را برای او گفت و سنگ پشت گفت که از نیایش پروردگار غافل نشو ولی او غافل شد و بازی او را شکار کرد و سنگ پشت گفت زودتر باید پروردگار را نیایش می کردی.

روزی روباه و گرگی با هم زندگی می کردند یک روز گرگ گفت من سرور تو هستم و باید به من احترام بگذاری و روباه گفت که ما روزی با هم دوست بودیم چرا حالا تو بر‌ من چیره شده ای و بدین شکل گرگ بر او ستم می کرد

روزی روباه در تاکستان گودالی را دید که باغبان برای به دام انداختن آنها کنده بود و بدین شکل روباه گرگ را فریب داد و گرگ را به تاکستان برد و او در چاله افتاد و روباه این شعر را خواند

فلک دیدی به حالم من رحمت آورد

ز پشت سختی و غم راحت آورد

شود این باغ را محمل که خود من

خدا از بهر من این نعمت آورد

گرگ نالید و گفت پشیمان از این هستم که به کسی اعتماد کردم که به او ظلم کردم و زاری کرد و گفت طنابی بیاور و به درختی ببند و مرا نجات بده ولی روباه گفت اعتماد کردن به تو مانند ماجرای شاهین و کبک است و داستان را اینگونه تعریف کرد

روزی موش و راسویی در خانه پیرمرد و پیرزن فقیری زندگی می کردند یک روز پیرمرد مقداری کنجد آورد که همسرش آنها را پاک کند و راسو از آنها می دزدید و یک روز آنها متوجه کم شدن کنجد ها شدند و پیرزن کشیک کشید که بفهمد دزد کنجدها کیست و چون راسو فهمید کنجد های باقیمانده را جلوی چشم پیرزن باز گرداند و اعتماد او را جلب کرد و به موش گفت که آنها سیر از کنجد ها خورده اند و باقی آن را تو میتوانی بخوری و چون موش برای بردن کنجد ها آمد او را کشتند.

گربه و کلاغی بر بالای درختی در کنار هم زندگی می گردند و یک روز پلنگی به زیر درخت آمد و گربه ترسید و به کلاغ گفت من از پلنگ می ترسم و کلاغ به نزد سگها رفت و آن ها را به زیر درخت کشید و پلنگ فرار کرد.

روزی روباهی به کلاغی گفت بیا تا دوست باشیم چرا که همراهی دوستان سبب سعادتمندی آنان می شود و داستان کک و موش را در باب خوبی دوستی گفت.

خار پشتی بر بالای درخت نخلی که پر از میوه بود یک فاخته نر و ماده دید که زندگی می کرد و چون خواست که از آن میوه ها بهرمند شود به زیر درخت رفت و سوراخی کند و در آن مشغول به راز و نیاز با خدا شد فاخته نر هم با دیدن او دلش لرزید و خواست که همانند او پاک و پرهیزگار باشد اما خارپشت گفت که به گفته های او ایمان ندارد و حکایت کشتکاری را برای او نقل کرد.

روزی دزدی بود که بوزینه ای داشت و از تمام بازارها دزد کرده بود روزی او در بازار فردی را دید که لباس های کهنه و مندرس می‌فروخت و او بوزینه خود را فرستاد تا بقچه ای که لباس ها درون آن بود او رابدزدد و در بازاری دیگر شروع کرد به فروختن آنها و شخصی به نزد او آمد و لباس ها را به شرط اینکه درون بقچه را نبیند به قیمت کمی خرید و به خانه برد

همسر او گفت این چیست که خریده ای و حتما دزدی است که آن را ارزان خریده ای و خریدن چیزی که آن را ندیده باشی خطاست و مثل تو مثل مرد بافنده است و داستان را اینگونه گفت.

پادشاهی به نام شهرمانشاه بود که فرمانروای جزایر خالدان بود ولی با وجود سن بالا هنوز فرزندی پسر نداشت که حکومت او را ادامه دهد. کسی به او گفت که از درگاه خداوند طلب کن و مهمانی بگیر شاید به واسطه دعای آنها خداوند خواسته تو را بر آورده کن و چون او چنین کرد خداوند درخواست او را اجابت کرد و او بسیار خوشحال شد و نام پسر را قمرالزمان گذاشت.

پسر بزرگ شد و در پانزده سالگی بسیار زیبا و هنرهای بسیار داشت و شهرمانشاه وزیر خود را خواست تا برای او همسری انتخاب کند ولی پسر نپذیرفت پس وزیر گفت تا بیست سالگی او صبر کنید و پس از آن در حضور وزیران این موضوع را مطرح کنید چون او در حضور وزیران با این خواسته مخالفت نمی کند

پس او پس از بیست سالگی روزی قمر الزمان را احضار کرد و در جمع بزرگان دوباره موضوع را مطرح کرد ولی این بار هم قمرالزمان به شدت مخالفت کرد و به پدرش گفت تو پیرمرد کم خردی هستی که حتی لیاقت سروری بر یک گله گوسفند را هم نداری پس پادشاه برآشفت و دستور دار او را در قصری متروکه زندانی کنند.

شب هنگام ماده دیوی از چاه نزدیک قصر بیرون آمد و پسری در عین زیبایی را دید و در این هنگام به یک دیو پرنده که از آنجا می گذشت برخورد و او گفت که در شهر؟ دختر غیور شاه پادشاه آنجا را دیده است که از زیبایی در دنیا نظیر ندارد و به سبب اینکه نمیخواهد ازدواج کند مورد غضب شاه قرار گرفته است و بین دو دیو بر سر اینکه کدامیک زیباتر است بحث در گرفت و بنا شد دختر را بیاورند و کنار پسر گذاشته و بفهمند

وقتی هر دو در کنار هم قرار گرفتند ماده دیو ابتدا به صورت یک کک قمرالزمان را نیش زد و او بیدار شد و دختری در عین زیبایی را دید و فکر کرد پدرش برای متقاعد کردن او دختر را آورده و انگشتری دختر را برداشت و خود را به خواب زد تا فردا به پدر اعلام کند که قصد ازدواج را دارد

دوباره کک دختر را نیش زد و او نیز عاشق پسر شد و انگشتر او را برداشت و خوابید

در این هنگام دیو ها دختر را به جای خود بازگرداندند و صبح که قمرالزمان بیدار شد دختر را نیافت و سراغ او را گرفت و دیگر ان گمان کردند او دیوانه شده است

وزیر به پادشاه گفت او را در قصر رو به دریا مدتی نگه دار تا حال او بهبود یابد ولی او روز به روز بدتر می شد

دختر نیز که پس از بیداری خبری از قمرالزمان نیافت دچار بیماری شد و پدر او گفت هر کس دخترش را درمان کند نیمی از ثروت خود و دخترش را به او می دهد ولی اگر نتواند سر خود را بر باد می دهد

اطبا و طالع بینان زیادی در این را سر خود را از دست دادند تا اینکه روزی مرزبان برادر شیری بدور که به سفر دور رفته بود بازگشت و سخنان بدور را باور کرد و به دنبال قمرالزمان راهی سفر شد و روزی به دریای نزدیک کاخ قمرالزمان رفت و کشتی او غرق شد و او به ساحل رسید و پادشاه از دور دید که کسی از ساحل دریا می آید و او به ماجرای قمرالزمان پی برد و گفت من شما را به هم می رسانم و قرار شد فردا او و قمرالزمان به شکار بروند و در راه او شتری را قربانی کرد و خون او را بر جامه های قمرالزمان ریخت تا پدرش فکر کند او مرده و با هم به کشور غیور شاه رفتند و او خود را به شکل یک طالع بین در آورد و به دربار شاه رفت و دختر که او را دید بهبود یافت و همگان پی به داستان بردند و آن دو با هم ازدواج کردند

چند وقت بعد قمرالزمان خواب پدر را دید و قصد کرد به دیدار او برود و در بین راه در چادر خوابیده بودند که او گوهری در گردن دختر دید و آن را برداشت و بیرون خیمه داشت آن را نگاه می کرد که پرنده ای آن را ربود و او به دنبال پرنده به شهری رفت و در آنجا یک باغبان او را دید و گفت مردم این شهر انسان ها خوبی نیستند و بیا در باغ من بمان تا سال دیگر که یک کشتی که به جزایر خالدان می رود تو را با آن بفرستم

از آن سو بدور که از خواب بیدار شد قمرالزمان را نیافت و از ترس تعرض دیگران تصمیم گرفت به کسی نگوید که او نیست و جامه او را پوشید و راه افتاد که به لشکریان پادشاه کشور آبنوس به نام ارمانوس برخورد و او گمان کرد که او یک مرد است و پیشنهاد ازدواج با دخترش به نام حیات النفوس را به او داد و او از ترس رسوا شدن پذیرفت و وزیر آبنوس شد.

قمرالزمان روزی در باغ قدم می زد که دید پرنده هایی در حال کشتن یک پرنده هستند و خون او بر روی قمرالزمان پاشید و او فهمید که این همان پرنده ای است که گوهر را از او ربوده و چون شکم او را باز کرد گوهر را یافت

در حال حرص یک درخت بود که دید آن درخت تو خالی است و چون آن را شکافت به سر در سردابی راه یافت که درون آن سکه های بسیار از طلای سرخ بود و او آن‌ها را بیرون آورد و درون دو صندوق گذاشت و گوهر را نیز در روی آنها گذاشت

در این هنگام پیرمرد باغبان برای او یک کشتی پیدا کرد که قرار بود ابتدا به جزیره آبنوس و سپس به جزایر خالدان برود و قرار شد قمرالزمان روی صندوق ها را از زیتون پر کند و به عنوان بازرگان با آنها همراه شود

قمرالزمان صندوق ها را در کشتی بارزد و برای خداحافظی از پیرمرد به باغ رفت ولی حال پیرمرد بسیار بد بود و او مرد و قمرالزمان به کفن و دفن او مشغول شد و کشتی را از دست داد

در جزیره آبنوس حیات النفوس به دختر بودن بدور پی برد ولی به دیگران نگفت و روزی دختر ها کشتی را دیدند و به بازرگان گفتن چه داری و او گفت صندوقی پر از زیتون که متعلق به یک بازرگان است که خود از کشتی جا مانده که بدور گفت زیتون دوست دارد و آن را خرید ولی چون صندوق را گشود با سکه ها و گوهر رو برو شد پس به ناخدا فرمان داد که برود و قمرالزمان را به نزد او آورد و پس از دیدار آنها با یکدیگر قمرالزمان پادشاه آن کشور شد و با بودر زندگی کردند و صاحب پسری به نام امجد شدند و حیات النفوس نیز با بازرگانی ازدواج کرد و صاحب پسری به نام اسعد شد

سالها گذشت و قمرالزمان خیلی دو پسر را دوست داشت و در نبود او هر روز یکی پادشاه می شد

ولی بدور و حیات النفوس شروع به حسادت کردند و هر کدام خواستند پسر خود را جانشین کنند پس یک روز که شاه از سفر برگشته بود هر کدام گفتن که اسعد و امجد قصد کشتن پادشاه را داشته اند و قرار بوده در نوشیدنی او زهر بریزند

پس پادشاه بر آشفت و به غلامی دستور داد تا آنها را در صندوقی گذاشته و به بیابان ببرد و کشته و دو شیشه از خون او را بیاورد

پس چون غلام آنها را در بیابان به درختی بسته بود شیری به او حمله کرد و دو پسر خود را آزاد کرده و شیر را کشتند و غلام برای خوبی که به او کرده بودن لباسهای آنها را به خون شیر رنگین کرد و دو شیشه از خون شیر را برای پادشاه برد

آن دو در بیابان سرگردان بودند که به شهری رسیدند و اسعد گفت تو همینجا بمان تا من بروم و آب و غذا بیاورم و چون به شهر وارد شد پیرمردی کافر به نام بهرام را دید که به دروغ به او گفت مردم این شهر کافر هستند و تو را خواهند کشت بنابراین با من بیا تا در ضیافتی که من برپا کرده ام شرکت کنی و برای دوستت هم غذا ببری بنابراین او را برد و در سرداب زندانی و شکنجه شد تا برای شیطان قربانی شود

امجد نیز که دید اسعد نیامد در حالی که تز تشنگی و گرسنگی در حال مرگ بود وارد شهر شد و به مردی به نام بهادر خان که میراخور پادشاه بود بر خورد و او گفت که احتمالا امجد اسیر کافران شده و کشته شده پس اسعد بسیار اندوهگین شد و به خانه بهادر خان رفت و مهمان او شد

شب هنگام فردی که با بهادر خان دشمنی داشت برای کشتن او آمده بود که اسعد سر رسید و او را کشت و بهادر خان جسد او را در پارچه ای پیچید و خواست به رود بیاندازد که پادشاه او را دید و گمان کرد او خطاکار است پس به جارچی دستور داد تا در شهر جار بزند که بهادر خان فردا اعدام خواهد شد

چون امجد این را شنید به نزد حاکم رفت و ماجرا را گفت و پادشاه که از صداقت او خوشش آمد او را وزیر خود کرد

مدتها گذشت و بهرام اسعد را در صندوقی گذاشت و به جزیره ای برد تا اسعد را قربانی کند

در راه ملکه ای به نام مرجانه پسر را دید و او را به عنوان غلام خرید و به قصر خود برد و روزی اسعد که در کنار استخر دراز کشیده بود بهرام او را از قصر ملکه مرجانه دزدید

ملکه مرجانه با ده کشتی به دنبال او رفت ولی بهرام او را به آب انداخت و موج او را به ساحل همان شهر اول که بهرام در آن بود انداخت

اسعد به دروازه شهر رسید و چون آن را بسته یافت در قبرستان خوابید ولی بهرام دوباره او را یافت و در سرداب زندانی کرد و به دخترش بستانه دستور داد او را شکنجه کند

بستانه که به خدا ایمان داشت نمی خواست پسر را اذیت کند و روزی جارچی شهر جار میزد که دنبال اسعد می گشتند و او پدر خود را لو داد و پادشاه او را دستگیر کرد و می خواست که او را گردن بزند که بهرام داستان نعمت و نعم را تعریف کرد گذاشت.

روزی گوهر فروشی به نام حسن بود و با یک خورجین از بغداد به مصر آمد و ثروتمند شد. نام پسرش حسن بود و پس از مرگ پدر بواسطه دوستی با یحیی و نجف اموالش را به باد داد. زن پا به ماهش را نزد عم قزی گذاشت و به وصیت پدر راه دمیات را پر پیش گرفت و همسرش پسری به دنیا آورد که نام او را حسن گذاشتند ولی یحیی و نجف همچنان آنها را آزار می کردند

صاحب کاروان گفت ما به بولاغ میرویم و شانزده سال در آنجا ماند و کسب و کاری به هم زد تا بالاخره صاحب کاروان برای او کاروانی پیدا کرد که به دمیات می رفت ولی او گفت که پدرش را در خواب دیده که به او گفته دیگر به دمیات نرو و به جای آن به بغداد برو.

در راه اسیر راهزنان شد و خود را ثروتمند معرفی کرد تا قافله را برهاند و به آنها وعده داد که اموال او در شهری دیگر است و بزودی به آنها خواهد داد پس او را به دروازه بغداد بردند و تحویل دروازه بان دادند

دروازه بان او را نزد بزرگ تاجران برد و او گفت که حسن بغدادی را می شناخته و او را تکریم کرد و به غلام خود دستور داد تا او را به خانه هایی که دارد ببرد و هر کدام را که او خواست به او بدهد

او خانه ای بسیار بزرگ و متروکه را انتخاب کرد که دیگران میگفتند این خانه پری زده است و غلام که میترسید وارد خانه شود از پشت بام با او سخن می گفت و از او دست خطی گرفت که خود آنجا را انتخاب کرده و اگر اتفاقی افتاد خود او مسئول است.

شب هنگام که علی خوابیده بود یک پری آمد و او را پیدا کرد و چندین گونی سکه به او داد و گفت که پدرت اینها و مقدار زیادی اموال و شتر را به ما داده و از ما قول گرفته که آنها را به تو بدهیم پس اینها را بگیر و ما را آزاد کن.

او گفت شما را آزاد نمی کنم مگر اینکه زن و فرزند من را هم نزد من بیاورید و او قبول کرد و به مصر رفت و ابتدا به شکل دو مار افعی درآمد و یحیی و نجف را که حسن را آزار داده بودند نیش زد و سپس به خانه علی رفت و همسرش و عم قزی را به بازار برد و برای آن ها لباس های فاخر تهیه کرد و به همراه یک کاروان بزرگ به بغداد رفتند.

علی نیز خانه را از بازرگان خرید و به او گفت اموالم به زودی از مصر می رسد و در این هنگام کاروان به بغداد رسید و او ثروتمند ترین مرد شهر شد و پری را آزاد کرد و او همراه بازرگان نزد حاکم شهر رفت و گفت دوست دارد با علی فامیل شود بنابراین دختر خود را به حسن داد و حسن نیز در مدت کوتاهی لیاقت خود را نشان داد و حاکم بغداد شد.

حکیمی فرزانه بود که دانالو نام داشت و در دنیا حسرت داشتن یک فرزند را داشت یک شب خوابی دید و طالع بینان به او گفتند به زودی صاحب فرزند می شود و همان شب همسرش رخساره به او گفت که باردار است و او که بسیار بیمار بود گفت که دارد میمیرد و وصیت کرد که بعد از مرگش پنج لوحه که حاصل تجربیات و دانش اوست به فرزندش بدهد و مرد

پس از مرگش فرزند او بدنیا آمد و نام او را حاسب گذاشتند ولی بر خلاف خواسته پدر او فردی کودن و کم استعداد بود و هنگامی که بزرگ شد مادر برای او همسری به نام عطیه گرفت تا شاید او بهتر شود ولی نشد بنا براین او را به هیزم شکنی به نام خالو جاهد سپرد تا به همراه او به جنگل و صحرا برود تا پول دربیاورد و بهتر شود.

خالو جاهد به همراه حاصد و ارجاسب با او به صحرا رفتند و در حین جمع آوری هیزم بودند که باران شدیدی گرفت و آنها ناچار شدند به غاری پناه ببرند ولی حاسب چون از مار می ترسید درون غار نرفت و درب غار نشست و دریچه ای یافت و با کمک دوستان درب آن را باز کرد و با چاه عسل روبرو شد او به دوستان گفت که من به نگهبانی می نشینم و شما برای آوردن ظرف بروید و بدین شکل آنها عسل ها را می بردند و می فروختند و وضع آنها خوب شد ولی حسد به دوستان رو کرد و او را در چاه فرستادند و درب چاه را گذاشتند

پرنده ای از سوراخی به درون چاه رفت و او را کمک کرد تا در خیال به خانه خود سر بزند و دید که جاهد و حاصد و ارجاسب نزد مادر و همسر او رفتند و به دروغ گفتند که گرگ او را خورده است و همچنین به او بازار را نشان داد که جاهد و حاصد و ارجاسب تصمیم گرفتند اموال بدست آمده را سه قسمت کنند و هر کدام راه خود را پیش گیرند ولی حاصد و ارجاسب بر سر حجره ای که متعلق به خالو جاهد بود دچار مشکل شدند و گفتند این را هم باید تقسیم کنیم و خالو جاهد گفت که این حجره برای شما و من سهم عسلی که پیش من دارید را بر می دارم و آنها توافق کردند در صورتی که حجره اجاره ای بود

حاسب به پرنده گفت که من دیگر طاقت ندارم و میخواهم بیرون بروم و پرنده گفت که این به خودت بستگی دارد و پرواز کرد و حاسب به دنبال او رفت و او قفل های متعددی را شکست تا بالاخره وارد شهر ماران شد.

او ابتدا ماری سفید را دید که چون از مارها می ترسید غش کرد ولی سپس به هوش آمد و ملکه مارها که یملیخا نام داشت را دید.

او به حاسب گفت مهربانی کرد و گفت که ابتدا تو برای من قصه ای بگو و سپس من برای تو می گویم. ولی حاسب که کودن بود یک قصه بسیار کوتاه گفت و یملیخا گفت حال من برای تو می گویم و داستان بلوغیا را تعریف کرد

روزی مردی باربر به نام سند باد باربر در خیابان به مردی به نام سند باد بحری برخورد کرد و مهمان او شد و او داستان هفت سفر خود را برای او تعریف کرد

او گفت که پدر او یک بازرگان متمول بود که بعد از مرگ دارایی زیادی به او رسید ولی او در ابتدا شروع به حیف و میل کردن آن نمود ولی بعد تصمیم گرفت که با باقیمانده پول شروع به تجارت کند و چنین کرد و به همراه یک ناخدا راهی یک سفر دریایی شد

در کابل و در میان طایفه شهلان پادشاهی بود به نام تیقموس که هفت پادشاه زیر فرمان داشت و از خاور تا باختر خراج گذار او بودند ولی او فرزند پسر نداشت

روزی وزیر عینزار گفت که طالع بینان گفته اند بخت شاه در خراسان و نزد بهروان شاه و دختر او جیران است پس شاه او را به نزد خود خواند و با او ازدواج کرد

وقتی پسر او بدنیا آمد نام او را جانشاه گذاشتند و وزیر گفت که او در جوانی حادثه ای برای او اتفاق می افتد و اگر از آن جان سالم بدر ببرد نور او عالم را فرا خواهد گرفت

بنابراین این او را به بهترین استادان سپردند و او به جوانی برومند و خردمند تبدیل شد

روزی که پیش بینی شده بود فرا رسید و او به همراه پدر برای شکار رفت و به همراه چند غلام به دنبال آهویی رفت و آهو به آب زد و به قایقی رفت

جانشاه که در جنگل سرگردان شده بود پیرمردی را دید که دو شخصیتی بود یک شخصیت او انسانی خوب و یکی دیگر گوشتخوار بود و به او گفت هنوز به گوشتخوار تبدیل نشده و می‌خواهد به او کمک کند که تا یاران او نرسیده اند بگریزد و او را به کنار دریا برد و قایقی را که از آدمهای قبلی جا مانده بود به او نشان داد و در این زمان داشت دوپاره می شد که که جانشاه فرار کرد

او در دریا سرگردان شده بود که به ساحلی افتاد و در آنجا قصری را دید که وقتی به آنجا رفت تختی در آن دید و چون بر روی آن خوابید بوزینه ای آمد و گفت تو پادشاه ما هستی و هر کس روی این تخت بخوابد پادشاه ما خواهد شد و او را برای مراسم جشنی با خود برد

در بین راه او برای قضای حاجت به کناری رفت و درختی دید که بر آن نوشته بود بوزینگان میخواهند تو را بخورند پس او فرار کرد و از رودی رد شد و به شهری رسید که جارچیان جار می‌زدند پادشاه آن به کسی که خواسته او را برآورده کنند سه پاره سکه و یک کنیز می دهد و او پذیرفت

پادشاه شتری را قربانی کرد و او را به درون پوست شتر فرستاد و گفت پرنده ای می آید و این پوست را بر می دارد و به بالای کوه می برد و تو آنگاه با چاقویی که به تو می دهم پوست شتر را پاره کن و بیرون بیا و چون پرنده فرار کرد تو در آنجا جواهرات و گوهر های فراوان خواهی یافت پس تو آنها را برای من پایین بریز

پس او چنین کرد و زمانی که پرنده رفت او گوهر ها را برداشت و بی اعتنا به داد و فغان شاه که سر و ریش خود را می کند از آن طرف کوه پایین رفت

پس از آن به قصری رسید پیرمردی در ورودی قصر ایستاده بود و به او گفت نام من نصر است و این قصر متعلق به ملکه پرندگان است که سالی یک بار در اینجا تجمع می کنند و تو را چون مهمان هستی نمی رانم ولی زمانی که پرندگان می آیند باید در یکی از اتاقهای قصر بمانی و دسته کلیدی به او داد تا هر اتاقی خواست برود ولی مبادا از کلید طلایی استفاده کنی و اگر از اتاق طلایی استفاده کنی دیگر بازگشتی نخواهی داشت ولی اگر خودداری کنی من با ملکه پرندگان صحبت می کنم تا راه بازگشت به شهرت را به تو نشان دهد

او رفت و اتاق ها را به نیکی یافت ولی نتوانست خودداری کند و به اتاق طلایی رفت

در آنجا او قصری با شکوه دید که رودی از شیر در آن جاری بود و ناگهان پرندگان برای رفع خستگی به آنجا آمدند و او در صندوقی پنهان شد و دختر ملکه پرندگان به نام شمسه را در آنجا دید و دل به او داد و نصر له او گفت اینها تو را به سنگ و کود تبدیل می کنند و به خاطر این که زنده بمانی شهپر های شمسه را بدزد و او چنین کرد و چون پرندگان خواستند بازگردند شمسه نتوانست با آنها برود و نصر گفت حال او مساعد نیست و خودش او را راهی خواهد کرد و پس از رفتن آن ها او آنها را به عقد هم درآورد و با هم راهی کابل شدند و در آنجا مدتی زندگی کردند تا اینکه شمسه که بیتاب مادر بود از جانشاه بال‌هایش را خواست و قول داد به نزد مادر برود و از او برای ازدواج اجاره بگیرد و بازگردد و مادر جانشاه نیز او را یاری کرد و جانشاه شهپرهای او را داد و او گفت برای دیدار من به قصر گوهر نگین بیا و رفت

بعد از مدتی جانشاه بیتاب او شد و به دنبال او راهی بغداد شد و توسط ناخدایی به نام ابوخالق به جزیره بوزینگان رفت و به قصر پرندگان رفت و نصر را دید و فهمید که ملکه پرندگان شمسه را زندانی کرده و بوسیله کمک نصر و یاری محرمه ندیمه ملکه شهپری از ملکه دزدید و با آتش زدن آن خود را به قصر گوهر نگین رساند و در آنجا ملکه و شمسه را دید که زندانی بود و ملکه خواست او را بکشد که محرمه گفت من او را به اینجا آورده ام تا آژدر مار را بکشد و ملکه داستان اژدر مار را گفت و بنا شد اگر او اژدر مار را کشت شمسه را به او بدهد

روزی پادشاهی عادل و قدرتمند به نام جلیعاد شاه بود که مردم او و وزیرش را بسیار دوست داشتند و به خوبی مملکت را اداره می کرد تنها مشکل او این بود که فرزندی نداشت

شبی او خوابی دید و هراسان بیدار شد و وزیرش را خبر کرد و به او گفت خواب دیدم به درختی آب میدادم که ناگهان آن درخت آتش گرفت و اطراف خود را سوزاند

وزیر به او گفت که تعبیر این خواب این است که تو صاحب پسری خواهی شد ولی نکته ای در خواب وجود دارد که در حال حاضر از گفتن آن معذورم و چون شاه اصرار کرد او نگفت و اجازه خواست در زمان مناسب آن را بگوید

پس شاه او را مرخص کرد و خوابگزار اعظم را فراخواند و او گفت همانطور که وزیر گفته او صاحب پسری می شود و او جانشین شاه خواهد شد ولی او برخلاف پدر او به عدل و داد رفتار نکرده و با زیر دست آنگونه رفتار خواهد کرد که از گربه بر موش رسید و دلیل اینکه وزیر آن را نگفته به خاطر ترس از این بوده که پادشاه را پریشان کند و ماجرای گربه و موش را اینگونه تعریف کرد

روزی با مهمانی به شکار رفته بودیم که پس از پایان شکار بی آنکه او متوجه شود من گوشت شکار را کباب کردم و آنقدر آن خوشمزه شده بود که در بازگشت به قصر باز او کباب خواست و طباخ قصر مجبور شد هفت مرتبه کباب درست کند ولی مهمان نپذیرفت و من مجبور شدم خودم کباب درست کنم ولی راز آن را به کسی نگفتم

روزی جلیعاد شاه به وزیرش خبر داد که همسرش باردار است ولی او خوشحال نشد و گفت چه حاصل از اینکه زیر درختی بنشینی که از آن اتش می بارد و گفت خردمند نباید راجع به سه چیز پیش از آنکه بوقوع بپیوندد سخن گوید نخست مسافری که هنوز از سفر نیامده دوم به جنگ رفته ای که هنوز بر دشمن خود چیره نشده و سوم زن بارداری که هنوز بار خود بر زمین نگذاشته باشد و کسی که پیش از انجام چیزی سخنی بگوید حکایتش مانند مرد جوانی است که روغن هایش بر سرش ریخت

در اینجا جلیعاد شاه گفت که خداوند را شاکرم که آرزویم را برآورده کرد و به من فرزندی عطا نمود و مجلسی از وزرا ترتیب داد و آنها به نوبت هر کدام داستانی را نقل کردند ابتدا وزیر اعظم داستان کلاغ و مار را تعریف کرد